Chu kỳ kinh nguyệt là một hiện tượng sinh lý có ảnh hưởng sâu sắc đến cảm xúc, năng lượng, khả năng sáng tạo của phụ nữ. Ví dụ trong lĩnh vực nghệ thuật, cảm xúc đóng vai trò rất lớn với hoạt động sáng tác. Sự thay đổi nội tiết tố theo từng giai đoạn của chu kỳ kinh nguyệt có thể tác động mạnh mẽ đến phong cách, màu sắc, thông điệp tác phẩm muốn truyền tải. Có lẽ vì vậy rất ít họa sĩ nữ thành danh. Vậy chu kỳ kinh nguyệt ảnh hưởng thế nào đến thể hiện nghệ thuật? Bài viết dưới đây sẽ giải mã mối liên hệ giữa hormone, tâm lý, và nghệ thuật.
Góc nhìn sinh học: Hormone ảnh hưởng đến cảm xúc và khả năng sáng tạo
Chu kỳ kinh nguyệt gồm 4 giai đoạn chính: kinh nguyệt, nang trứng, rụng trứng và hoàng thể. Mỗi giai đoạn là một bản hòa tấu hormone khác nhau, chủ yếu là estrogen và progesterone, ảnh hưởng đến:
-
Mức năng lượng
-
Tâm trạng
-
Tư duy phản biện và trực giác
-
Khả năng tập trung và biểu đạt cảm xúc
art painting
🌑 Giai đoạn Kinh nguyệt (Ngày 1–5)
-
Hormone thấp → mệt mỏi, dễ tổn thương
-
Tác động nghệ thuật: Xu hướng hướng nội, trầm lắng, nghệ thuật thiên về phản ánh cảm xúc, màu sắc trầm ấm hoặc đơn sắc.
Gợi ý: Vẽ tranh trừu tượng, ghi nhật ký hình ảnh, chọn bảng màu như xanh đen, đỏ trầm, tím than.
🌱 Giai đoạn Nang trứng (Ngày 6–11)
Tăng estrogen → tăng động lực, tư duy sáng tạo
Tác động nghệ thuật: Ý tưởng mới mẻ xuất hiện, thử nghiệm kỹ thuật mới, phối màu linh hoạt, hào hứng khám phá chất liệu.
Gợi ý: Vẽ hoa lá, hình học sáng tạo, dùng màu pastel, xanh non, vàng nhạt, hồng.
🌕 Giai đoạn Rụng trứng (Ngày 12–14)
-
-
Estrogen cao đỉnh + tăng oxytocin → kết nối mạnh mẽ với cảm xúc và người khác
-
Tác động nghệ thuật: Nghệ thuật biểu cảm, giao tiếp cảm xúc mạnh, khả năng đồng cảm cao.
Gợi ý: Vẽ chân dung, tranh kể chuyện, dùng màu tươi sáng: cam, đỏ tươi, xanh dương rực.
-
🍂 Giai đoạn Hoàng thể (Ngày 15–28)
-
Progesterone tăng, estrogen giảm → tâm trạng dễ biến động, nhạy cảm
-
Tác động nghệ thuật: Thể hiện nội tâm sâu sắc, có chiều sâu, màu sắc giàu cảm xúc, xu hướng chữa lành.
Gợi ý: Vẽ tranh thư giãn, dùng kỹ thuật vẽ lặp, họa tiết nhịp điệu. Màu: nâu, cam đất, be, tím nhạt.
Góc nhìn tâm lý: Chu kỳ ảnh hưởng đến nhu cầu biểu đạt và giải tỏa cảm xúc
-
Theo các nhà tâm lý học nữ giới, nghệ thuật trong từng giai đoạn chu kỳ còn đóng vai trò như một liệu pháp tự điều chỉnh:
-
Ngày “nặng nề” → nghệ thuật như giải tỏa, chữa lành
-
Ngày hưng phấn → nghệ thuật để kết nối, lan tỏa
-
Ngày trầm lắng → nghệ thuật để suy ngẫm, tìm lại chính mình
Các nghiên cứu chỉ ra rằng vẽ tranh hoặc sử dụng màu sắc theo cảm xúc từng ngày giúp làm dịu căng thẳng tiền kinh nguyệt (PMS), tăng dopamine tự nhiên và cảm giác làm chủ bản thân.
-
Góc nhìn giám tuyển nghệ thuật: Nhận diện phong cách theo chu kỳ
Các giám tuyển hiện đại đang quan tâm đến những bộ sưu tập nghệ thuật cá nhân theo chu kỳ – nơi mỗi tác phẩm phản ánh một nhịp sinh học riêng.
Ví dụ:
Một họa sĩ nữ có thể triển lãm “28 ngày sáng tạo” – mỗi tranh tương ứng với một ngày trong chu kỳ.
Màu sắc, đường nét, chủ đề trong mỗi tranh mang đặc trưng cảm xúc và sinh lý thời điểm đó.
Sự độc đáo này giúp người xem tiếp cận nghệ thuật một cách chân thực và đa chiều hơn, đồng thời nâng cao nhận thức xã hội về sinh lý nữ.
Kết nối thân – tâm, nghệ thuật theo chu kỳ
Chu kỳ kinh nguyệt không nên bị xem là cản trở sáng tạo, mà ngược lại, chính là nguồn lực quý giá để khai thác chiều sâu cảm xúc và hình ảnh nghệ thuật chân thật nhất.
Thông qua việc hiểu rõ ảnh hưởng của hormone đến tâm trạng và cảm xúc, phụ nữ có thể xây dựng quy trình sáng tạo cá nhân dựa theo nhịp sinh học của chính mình — vừa khoa học, vừa nghệ thuật, vừa chữa lành.
